# Wat is de WOZ-waarde van een rijksmonument of gemeentelijk monument?

> Telt de monumentenstatus mee in je WOZ-waarde? Lees wat rechters zeggen over rijksmonumenten, of er een vaste aftrek is en wat je in je taxatieverslag checkt.

Bron: https://kloptmijnwoz.nl/kennisbank/woz-waarde-monument
Bijgewerkt: 2026-10-15
Uitgever: Klopt mijn WOZ (kloptmijnwoz.nl)

**Kort antwoord:** Een monument krijgt een WOZ-waarde zoals elke woning: de prijs die het op de waardepeildatum zou opbrengen bij verkoop (art. 17 Wet WOZ). De monumentenstatus kan de waarde drukken, door regels bij verbouwen en duurder onderhoud. Maar een bijzonder pand kan ook juist meer opbrengen. Er is geen vaste aftrek voor monumenten. Wil je een lagere waarde, dan moet je concreet maken wat de status met de verkoopprijs van jouw woning doet.

## Hoe bepaalt de gemeente de WOZ-waarde van een monument?

Net als bij elke andere woning. De WOZ-waarde is de prijs die je woning zou opbrengen als je haar verkoopt en de koper haar direct in de staat waarin ze is in gebruik kan nemen (art. 17 lid 2 Wet WOZ). Voor belastingjaar 2027 gaat het om de waarde op 1 januari 2026.

De gemeente vergelijkt je woning daarvoor met woningen die rond die datum zijn verkocht. Er is geen aparte rekenregel voor monumenten. De status telt mee voor zover een koper er meer of minder door zou betalen. Een koper van een monument krijgt immers dezelfde regels erbij als jij.

## Wat is het verschil tussen een rijksmonument, gemeentelijk monument en beschermd stadsgezicht?

- **Rijksmonument.** Een gebouw of terrein van nationaal belang. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) wijst ze aan. Nederland heeft er ongeveer 63.000 gebouwde en aangelegde. Je vindt ze in het Rijksmonumentenregister van de RCE.
- **Gemeentelijk monument.** Een gebouw dat belangrijk is voor de gemeente, bijvoorbeeld voor de plaatselijke geschiedenis. De gemeente beschermt het. Of je woning op de lijst staat, vraag je na bij je gemeente.
- **Provinciaal monument.** Bestaat alleen in Noord-Holland en Drenthe.
- **Beschermd stads- of dorpsgezicht.** Hier is een heel gebied beschermd, niet je woning zelf. De gemeente legt de regels meestal vast in het omgevingsplan.

Voor de WOZ maakt de soort bescherming op zich niet uit. Het gaat erom hoe zwaar de regels zijn en wat kopers daarvoor over hebben. Wil je een aanpassing doen aan een monument, dan heb je in de meeste gevallen een vergunning van de gemeente nodig.

## Maakt de monumentenstatus je woning meer of minder waard?

Het kan allebei. Argumenten die eigenaren in bezwaar en beroep gebruiken voor een lagere waarde:

- voor verbouwen of aanpassen heb je een vergunning nodig, en die kan worden geweigerd;
- het onderhoud is duurder dan bij een gewone woning van dezelfde leeftijd.

Daar staat tegenover dat een monument vaak een bijzondere uitstraling heeft. Volgens de Waarderingskamer is het kenmerk uitstraling juist bedoeld voor zulke bijzonderheden, zoals een ontwerp van een bekende architect of een bekend stadsgezicht. Een hoge score voor uitstraling maakt de waarde hoger. Lees meer over die scores in [KOUDV-factoren](https://kloptmijnwoz.nl/kennisbank/koudv-factoren-woz).

## Wat zeggen rechters over WOZ-bezwaar bij een monument?

De rechtspraak is niet eenduidig. Wel komt steeds hetzelfde terug: de status alleen is niet genoeg, je moet het effect aannemelijk maken.

- **Hof 's-Gravenhage, 2011.** Bij een rijksmonumentale woonboerderij (belastingjaar 2010) nam het hof aan dat de status de waarde wat drukte. Het hof schatte dat effect op 7% en stelde de waarde vast op € 950.000 (ECLI:NL:GHSGR:2011:BV2794).
- **Rechtbank Den Haag, 2014.** Een eigenaar wilde op grond van die uitspraak 7% aftrek. De rechtbank vond dat je daaruit geen algemene aftrek van 7% voor rijksmonumenten kunt afleiden. Volgens de rechtbank zat een eventueel negatief effect al in de vastgestelde waarde (ECLI:NL:RBDHA:2014:9582).
- **Rechtbank Noord-Holland, 2021.** De rechtbank vond het juist dat een monumentale status invloed kan hebben. Maar zij vond niet aannemelijk dat de beperkingen zwaarder wogen dan de waardeverhogende invloed van de status en de bijzondere architectuur. Vergelijkbare woningen in de buurt waren voor flinke prijzen verkocht (ECLI:NL:RBNHO:2021:9995).
- **Rechtbank Den Haag, 2022.** Bij een molen die rijksmonument is, waren de referenties te verschillend: groter, ander bouwjaar, andere ligging, en geen monument. De gemeente had ook niet laten zien dat het onderhoud vergelijkbaar was. De rechtbank verlaagde de waarde van € 1.237.000 naar € 1.200.000 (ECLI:NL:RBDHA:2022:6201).
- **Rechtbank Rotterdam, 2025.** De rechtbank oordeelde dat een monument niet altijd een waardeverlagend effect heeft. De eigenaar had alleen in het algemeen gesteld dat de status beperkingen en onderhoud meebrengt. Dat was te weinig (ECLI:NL:RBROT:2025:14850).

## Mag de gemeente vergelijken met woningen die geen monument zijn?

Ja. Volgens de Rechtbank Rotterdam maakt het feit dat de referentiewoningen geen rijksmonument zijn ze niet onbruikbaar. Een eventueel effect van de status kan de gemeente ook op een andere manier verwerken, bijvoorbeeld via de scores voor onderhoud of uitstraling.

Maar de referenties moeten wel echt vergelijkbaar zijn. Wijken ze op meer punten af, zoals bij de molen in Den Haag, dan kan de gemeente de waarde niet goed onderbouwen. Met de [referentie-check](https://kloptmijnwoz.nl/tools/referentie-check) zie je snel of de verkochte woningen in je verslag op je eigen woning lijken.

## Wat controleer je in je taxatieverslag?

1. **Staat de monumentenstatus erin?** Ontbreekt die, vraag dan of de taxateur ermee rekening heeft gehouden.
2. **Zijn de referentiewoningen ook monumenten?** Zo nee, kijk dan of de gemeente het verschil heeft verwerkt. Zo ja, kijk of het om dezelfde soort bescherming gaat.
3. **Hoe scoort de uitstraling?** Een hoge score kan kloppen bij een bijzonder pand. Maar staat er ook een hoge score bij onderhoud terwijl je woning duur en lastig te onderhouden is, vraag dan hoe die score tot stand kwam.
4. **Kloppen de basisgegevens?** Oppervlakte, bouwjaar en perceel.

Staat er te weinig in het verslag, vraag dan de gegevens op waarop de gemeente de waarde baseert (art. 40 lid 2 Wet WOZ). Meer over vergelijken lees je in [referentiewoningen controleren](https://kloptmijnwoz.nl/kennisbank/referentiewoningen-controleren).

## Hoe onderbouw je een bezwaar bij een monument?

Uit de uitspraken blijkt wat werkt en wat niet. "Mijn huis is een monument, dus de waarde moet omlaag" is niet genoeg. Wat wel helpt:

- **verkoopprijzen van vergelijkbare monumenten** in je buurt, verkocht rond 1 januari 2026, die lager liggen dan je WOZ-waarde;
- **concrete beperkingen**, zoals een geweigerde vergunning voor een uitbouw of dakkapel die bij de referentiewoningen wel kon;
- **hogere onderhoudskosten** die je kunt aantonen met offertes of facturen, vergeleken met gewone woningen van dezelfde leeftijd;
- **een taxatierapport** van een taxateur die ervaring heeft met monumenten.

Bezwaar maken bij de gemeente kost niets. Wil je eerst weten of je WOZ-waarde op andere punten afwijkt, doe dan de gratis [check](https://kloptmijnwoz.nl/check).

## Welke regelingen voor monumenten staan los van de WOZ?

Eigenaren van een rijksmonument dat een woonhuis is, kunnen bij het Nationaal Restauratiefonds een Restauratiefonds-hypotheek krijgen. De rente ligt volgens de Rijksoverheid 3% onder de marktrente, met een minimum van 1,0%. Eigenaren van een gemeentelijk of provinciaal monument kunnen er een lening aanvragen voor onderhoud of restauratie. Deze regelingen hebben geen invloed op je WOZ-waarde.

## Veelgestelde vragen

### Krijg ik een vaste aftrek op mijn WOZ-waarde omdat mijn woning een rijksmonument is?

Nee. Een hof nam in 2011 bij één woonboerderij 7% aan, maar de Rechtbank Den Haag oordeelde in 2014 dat je daaruit geen algemene aftrek voor rijksmonumenten kunt afleiden (ECLI:NL:RBDHA:2014:9582). Je moet het effect voor jouw woning aannemelijk maken.

### Mag de gemeente mijn monument vergelijken met woningen die geen monument zijn?

Ja, als de woningen verder goed vergelijkbaar zijn en de gemeente de verschillen verwerkt. De Rechtbank Rotterdam oordeelde in 2025 dat zulke referenties bruikbaar zijn (ECLI:NL:RBROT:2025:14850).

### Hoe weet ik of mijn woning een rijksmonument is?

Zoek je adres op in het Rijksmonumentenregister van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Of je woning een gemeentelijk monument is of in een beschermd stads- of dorpsgezicht ligt, vraag je na bij je gemeente.

### Is de WOZ-waarde van een monument meestal lager?

Niet per se. De regels en het onderhoud kunnen de waarde drukken, maar de uitstraling van een bijzonder pand kan haar juist verhogen. Rechters kijken per woning welk effect zwaarder weegt.

## Bronnen

- [Wet WOZ, art. 17 (waarde in het economisch verkeer)](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0007119&artikel=17)
- [Waarderingskamer: waardepeildatum en toestandspeildatum](https://www.waarderingskamer.nl/woz-wijzer/uitleg-woz-waarde/bekendmaking-woz-waarde/waardepeildatum-en-toestandspeildatum)
- [Waarderingskamer: het WOZ-taxatieverslag](https://www.waarderingskamer.nl/woz-wijzer/controleren-woz-waarde/woz-taxatieverslag)
- [Wet WOZ, art. 40 lid 2 (afschrift van de gegevens achter de waarde)](https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0007119&artikel=40)
- [Waarderingskamer: secundaire objectkenmerken (o.a. uitstraling)](https://www.waarderingskamer.nl/voor-gemeenten/gegevensbeheer/secundaire-objectkenmerken)
- [Rijksoverheid: zorg voor onroerend erfgoed (rijks-, provinciale en gemeentelijke monumenten, beschermde gezichten)](https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/erfgoed/zorg-voor-cultureel-erfgoed/zorg-voor-onroerend-erfgoed)
- [Rijksoverheid: rijksmonumentenregister inzien](https://www.rijksoverheid.nl/wetten-en-regelingen/productbeschrijvingen/rijksmonumentenregister-inzien)
- [Rijksoverheid: duurzame monumentenlening aanvragen (Nationaal Restauratiefonds)](https://www.rijksoverheid.nl/wetten-en-regelingen/productbeschrijvingen/duurzame-monumentenlening-aanvragen)
- [Gerechtshof 's-Gravenhage 23 november 2011, ECLI:NL:GHSGR:2011:BV2794 (rijksmonumentale woonboerderij: 7% waardedrukkend effect)](https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:GHSGR:2011:BV2794)
- [Rechtbank Den Haag juli 2014, ECLI:NL:RBDHA:2014:9582 (geen algemene aftrek van 7% voor een rijksmonument)](https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:RBDHA:2014:9582)
- [Rechtbank Noord-Holland 8 november 2021, ECLI:NL:RBNHO:2021:9995 (beperkingen wegen niet zwaarder dan de uitstraling)](https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:RBNHO:2021:9995)
- [Rechtbank Den Haag 7 juni 2022, ECLI:NL:RBDHA:2022:6201 (molen als rijksmonument: referenties te verschillend)](https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:RBDHA:2022:6201)
- [Rechtbank Rotterdam 16 december 2025, ECLI:NL:RBROT:2025:14850 (vergelijken met woningen die geen monument zijn mag)](https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:RBROT:2025:14850)

---

Controleer je eigen WOZ-beschikking gratis op https://kloptmijnwoz.nl/check.